W tym kontekście jest pewnym złowieszczym chichotem historii, że data święta – 6 marca, upamiętnia dzień śmierci Moshego Bejskiego, kluczowej postaci w tworzeniu koncepcji Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Moshe Bejski, urodzony w Działoszycach koło Krakowa, odegrał kluczową rolę w ustanowieniu Ogrodu Sprawiedliwych w Jerozolimie i rozwijaniu definicji „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata”. Dodać trzeba, że został on ocalony od śmierci w nazistowskim obozie zagłady przez Oskara Schindlera. Po przeżyciu Holokaustu Bejski został sędzią izraelskiego Sądu Najwyższego i poświęcił życie upamiętnianiu osób, które z narażeniem życia ratowały innych.
Uznane się, że do grona „Sprawiedliwych”, oprócz osób ratujących ludzi przed różnymi ludobójstwami, zaliczani są obrońcy praw człowieka pod różnymi dyktaturami oraz wszyscy zapewniający ochronę prześladowanym mniejszościom.
Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych
To wyraz hołdu dla ludzi o dużej odwadze moralnej – święto ustanowione przez Parlament Europejski w 2012 roku, dla uhonorowania osób, które przeciwstawiały się totalitaryzmom i zbrodniom przeciw ludzkości. Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych obchodzony jest 6 marca. Inicjatywa tego święta wyszła od włoskiej organizacji Gardens of the Righteous Worldwide Committee, zabiegającej o rozszerzenia pojęcia „sprawiedliwy”, poza kontekst związany z Holokaustem. Bo zagłada Żydów dokonana przez Niemców podczas II wojny światowej nie była jedynym aktem ludobójstwa – jednym z wielu przykładów może być ludobójstwo dokonane na katolikach w Wendei podczas Rewolucji Francuskiej, w XIX wieku – ludobójstwo dokonane przez Belgów w Kongo, w wieku XX – ludobójstwo Ormian w Imperium Osmańskim (Turcja), ludobójstwo Polaków i Żydów dokonane przez Ukraińców na polskich Kresach, a obecnie – ludobójstwo uprawiane przez Izrael w Strefie Gazy (21 listopada 2024 Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania premiera Izraela, Benjamina Netanjahu, i byłego ministra obrony, Jo’awa Galanta).





